ผลการวิจัยสำรวจสถาบันในการร่างข้อเสนอเพื่อพัฒนาวิชาการของมหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ

เมื่อปี 2552 ข้าพเจ้าได้ทุนทำการวิจัยสำรวจสถาบัน(institutional survey study) ในด้านการพัฒนาวิชาการในสถาบันอุดมศึกษา กรณีศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ เป็นข้อมูลจากการเก็บรวบรวมข้อมูล 3 วิธี คือ การศึกษาวิเคราะห์เอกสาร(document analysis) การศึกษาเชิงสำรวจ(survey study) โดยใช้แบบสอบถาม และสนทนากลุ่ม เป้าหมาย(focus group discussion) แนวทางการวิจัยสถาบัน (Instituted research) เป็นอีกแนวทางหนึ่งในการนำกระบวนการวิจัยมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาสถาบันอย่างเป็นระบบ เพื่อหาแนวทางกำหนดนโยบายในการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษาให้พัฒนางานวิชาการของสถาบันไปสู่ความเป็นเลิศ สำหรับผลการวิจัยในกรณีศึกษาที่ยกมา ได้ผลการวิเคราะห์ข้อมูล ดังนี้

4.1 ด้านการเรียนการสอน
4.1.1 วัตถุประสงค์ 1 : เพื่อพัฒนากระบวนการเรียนรู้ และกระบวนการสอนที่มุ่งให้นักศึกษาเป็นผู้มีความรู้ ทักษะและความสามารถสูงทั้งในเชิงวิชาการและวิชาชีพ
4.1.2 เป้าหมาย
(1) นักศึกษาทุกสาขาวิชาได้ศึกษาเรียนรู้ในสภาพจริงนอกสถานที่มากขึ้น
(2) อาจารย์มีการใช้สื่อ นวัตกรรมที่ทันสมัยในการสอน
(3) อาจารย์จัดการเรียนการสอนได้อย่างมีคุณภาพ มีทักษะ เทคนิค วิธีการสอน และ
การประเมินผลที่น่าสนใจ สามารถเชื่อมโยงสู่การนำไปใช้ในสภาพที่แท้จริงได้
(4) อาจารย์ประจำหลักสูตรทุกสาขาวิชาสามารถจัดโครงสร้างหลักสูตร เนื้อหาสาระวิชาและจัดอาจารย์ผู้สอนได้เหมาะสมตามความชำนาญ และมีประสิทธิภาพ

4.1.3 แนวการดำเนินงาน
(1) ส่งเสริมการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นให้นักศึกษาได้เรียนรู้นอกสถานที่มากขึ้น
(2) คณะวิชา สาขาวิชาจัดให้มีสื่อ นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการเรียนการสอนอย่างเพียงพอ
(3) จัดโครงการอบรมพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนการสอนของอาจารย์ให้สูงขึ้น
(4) วางเกณฑ์การพิจารณาจัดอาจารย์ผู้สอนให้เหมาะสมในศาสตร์หรือสาขาที่ชำนาญ
(5) จัดอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาการประเมินผลตามสภาพที่แท้จริงแก่อาจารย์ทุกคน
(6) จัดประชุมปฏิบัติการพัฒนาการจัดโครงสร้างหลักสูตรและเนื้อหาสาระวิชาให้กับประธานและเลขานุการทุกสาขาวิชา
(7) จัดโครงการอบรมพัฒนาอาจารย์ผู้สอนให้มีทักษะ เทคนิค วิธีการสอนที่น่าสนใจ สามารถเชื่อมโยงสู่การนำไปใช้ในสภาพที่แท้จริง
(8) กำหนดแนวปฏิบัติให้มีการประเมินผลการศึกษารายวิชาทุกระยะอย่างต่อเนื่อง
4.2 ด้านการวิจัย
4.2.1 วัตถุประสงค์ 2 : เพื่อพัฒนาการวิจัย ให้มีผลผลิตสูงทั้งปริมาณและคุณภาพ
4.2.2 เป้าหมาย
(1) บุคลากรมีศักยภาพทางการวิจัย
(2) นักศึกษาทุกสาขาวิชาสามารถทำวิจัยได้
(3) อาจารย์มีผลงานวิจัยอย่างต่อเนื่อง
(4) สถาบันมีผลงานวิจัยที่มีคุณภาพและได้รับการเผยแพร่หรือถูกนำไปใช้มากขึ้น
(5) มีทุนหรืองบประมาณสนับสนุนการวิจัยที่เพิ่มขึ้นและเพียงพอ
(6) มีระบบการบริหารจัดการงานวิจัยที่มีประสิทธิภาพ
4.2.3 แนวการดำเนินงาน
(1) จัดโครงการเพื่อพัฒนาบุคลากรและเสริมสร้างศักยภาพทางการวิจัย
(2) ส่งเสริมการจัดกิจกรรมที่ให้นักศึกษาสามารถทำวิจัยได้จริง
(3) กำหนดเกณฑ์ภาระงานให้อาจารย์ได้ทำวิจัยทุกคนอย่างน้อยหนึ่งเรื่องต่อปี
(4) สนับสนุนส่งเสริมโครงการเผยแพร่และนำผลงานวิจัยไปใช้
(5) จัดทำแผนการเพิ่มปริมาณและคุณภาพของงานวิจัย
(6) จัดระดมการเพิ่มทุนวิจัยจากภายในและภายนอก
(7) กำหนดเกณฑ์การจัดสรรงบประมาณอุดหนุนโครงการวิจัยให้เพียงพอ
(8) โครงการพัฒนาการบริหารจัดการงานวิจัย
4.3 ด้านนักศึกษา
4.3.1 วัตถุประสงค์ 3 : เพื่อพัฒนาประชากรในท้องถิ่นให้เป็นบัณฑิตที่มีคุณภาพใน การพัฒนาสังคมและประเทศชาติ
4.3.2 เป้าหมาย
(1) บัณฑิตมีงานทำ หรือศึกษาต่อ และผู้ใช้บัณฑิตมีความพึงพอใจ
(2) นักศึกษาที่ผ่านระบบการรับเข้ามีคุณสมบัติและคุณภาพสูงขึ้น
(3) มีอาคารศูนย์บริการสวัสดิการนักศึกษาที่มีความสะดวกสบายภายในสถาบัน
(4) มีระบบดูแลช่วยเหลือนักศึกษาที่มีประสิทธิภาพ
(5) มีกิจกรรม โครงการ และงบประมาณด้านการพัฒนานักศึกษาที่เพิ่มมากขึ้นและต่อเนื่อง
(6) นักศึกษามีส่วนร่วมในกิจกรรมการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์มากขึ้น
(7) นักศึกษามีความเป็นเลิศในทักษะทางวิชาการในด้านต่าง ๆสูงขึ้น
4.3.3 แนวการดำเนินงาน
(1) ส่งเสริมการได้งานทำ การศึกษาต่อ และการเสริมสร้างความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิต
(2) จัดโครงการพัฒนาระบบการรับเข้านักศึกษาให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
(3) จัดให้มีศูนย์บริการสวัสดิการนักศึกษาที่มีทั้งธนาคาร ไปรษณีย์ ร้านค้า ร้าน มินิมาร์ท ร้านอาหาร ร้านขายยา สหกรณ์ ยิมเนเซียม คลินิกและร้านเสริมสวย ฯลฯ
(4) จัดทุน สวัสดิการ การแนะแนวและระบบดูแลช่วยเหลือนักศึกษา
(5) เพิ่มจำนวนกิจกรรม โครงการ และงบประมาณพัฒนานักศึกษาให้มากขึ้นและต่อเนื่อง
(6) จัดโครงการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักศึกษา
(7) สนับสนุนส่งเสริมนักศึกษาไปสู่ความเป็นเลิศ ในการเข้าร่วมแข่งขันทักษะในระดับต่าง ๆ
(8) จัดเวทีกิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมและการรับฟังความคิดเห็นของนักศึกษาให้มากขึ้น
4.4 ด้านคณาจารย์
4.4.1 วัตถุประสงค์ 4 : เพื่อพัฒนาคณาจารย์ให้มีสัดส่วนที่เหมาะสม มีคุณวุฒิ คุณธรรม และคุณภาพทางวิชาการ
4.4.2 เป้าหมาย
(1) มีอาจารย์ที่มีศักยภาพทางวิชาการประจำทุกหลักสูตรตามเกณฑ์มาตรฐาน
(2) มีระบบอาจารย์ที่ปรึกษาที่มีประสิทธิผล
(3) อาจารย์ที่จัดเข้าสอนเป็นผู้มีความรู้ความสามารถ ตรงคุณวุฒิและความเชี่ยวชาญ
(4) มีระบบการประเมินการสอนของอาจารย์ที่มีประสิทธิผล
(5) อาจารย์มีขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติหน้าที่
4.4.3 แนวการดำเนินงาน
(1) จัดสรรอัตรา เพิ่มคุณวุฒิ คุณสมบัติและประสบการณ์ของอาจารย์
(2) พัฒนาระบบอาจารย์ที่ปรึกษาให้ทำหน้าที่ได้อย่างแท้จริง
(3) จัดปัจจัยสนับสนุนการกำหนดตำแหน่ง ผลงานทางวิชาการ และรางวัลเกียรติยศชื่อเสียง
(4) จัดอาจารย์สอนให้ตรงความชำนาญหรือเชี่ยวชาญ และสาขาที่สำเร็จการศึกษา
(5) พัฒนาระบบระเบียบการสรรหาอาจารย์ให้ได้ผู้ที่มีความรู้ความสามารถสูง
(6) จัดโครงการนิเทศและประเมินการสอนของอาจารย์อย่างต่อเนื่องและสะท้อนผลสู่การพัฒนา
(7) เพิ่มการจัดโครงการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพอาจารย์
4.5 ด้านการบริหารจัดการ
4.5.1 วัตถุประสงค์ 5 : เพื่อปรับปรุงปัจจัยและพัฒนากระบวนการบริหารจัดการให้สนับสนุนส่งเสริมต่อคุณภาพและมาตรฐานทางวิชาการ
4.5.2 เป้าหมาย
(1) มีระบบโปรแกรมสำเร็จรูปหรือ MIS ในการบริหารจัดการและให้บริการวิชาการ
(2) มีระบบการบริหารทรัพยากรบุคคลเอื้อต่อการพัฒนาวิชาการ
(3) ผู้บริหารวิชาการในทุกระดับเป็นผู้มีความรู้ความสามารถเป็นที่ยอมรับ
(4) การจัดการทางการเงินและงบประมาณที่ส่งเสริมการพัฒนาวิชาการมากขึ้น
(5) สถาบันผ่านการประเมินตามตัวชี้วัดของ ก.พ.ร. ในระดับสูง
(6) คณาจารย์และผู้บริหารทุกระดับมีภาวะผู้นำทางวิชาการ
4.5.3 แนวการดำเนินงาน
(1) จัดให้มีระบบโปรแกรมการลงทะเบียนทางเครือข่ายคอมพิวเตอร์
(2) ปรับปรุงพัฒนาประสิทธิภาพระบบการบริหารทรัพยากรบุคคล
(3) ปรับปรุงระเบียบ ข้อบังคับ แนวปฏิบัติที่เกี่ยวกับการคัดเลือกหรือสรรหาผู้บริหารวิชาการในทุกระดับ
(4) ปรับลดขั้นตอนการปฏิบัติงานวิชาการที่ซ้ำซ้อนลง
(5) นำระบบ MIS มาใช้ในการบริหารจัดการและการให้บริการวิชาการปรับปรุงพัฒนา
(6) ปรับปรุงพัฒนาการจัดการทางการเงินและงบประมาณ
(7) เพิ่มการจัดสรรงบประมาณด้านวิชาการให้มากยิ่งขึ้น
(8) เร่งมาตรการเพิ่มประสิทธิภาพของการปฏิบัติราชการตามนโยบายของรัฐบาล
(9) จัดกิจกรรมหรือโครงการพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของคณาจารย์และผู้บริหารทุกระดับ
(10) ฝึกอบรมพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศในการบริการวิชาการให้รวดเร็วทันสมัย
(11) ปรับปรุงพัฒนาระบบการจัดการและประเมินภาระงานของอาจารย์และบุคลากรที่ชัดเจนให้ส่งเสริมต่อการพัฒนางานวิชาการ
4.6 ด้านแหล่งเรียนรู้
4.6.1 วัตถุประสงค์ 6 : เพื่อพัฒนาแหล่งเรียนรู้ให้เอื้อต่อการเรียนรู้ของนักศึกษาและพัฒนาคุณภาพของบัณฑิต
4.6.2 เป้าหมาย
(1) มีห้องสมุด อาคารเรียน ศูนย์การศึกษา หรือศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้าและคอมพิวเตอร์ที่สะดวกและทันสมัย
(2) มีแหล่งฝึกปฏิบัติจริง ห้องปฏิบัติการเฉพาะด้านภายในสถาบันที่เป็นห้องเรียนแห่งเทคโนโลยี
(3) มีแหล่งข้อมูลสารสนเทศและบริการที่หลากหลาย และขยายการให้บริการมากขึ้น
(4) มีห้องสมุดประจำสาขาหรือคณะวิชา
4.6.3 แนวการดำเนินงาน
(1) พัฒนาห้องสมุด อาคารเรียน ศูนย์การศึกษา หรือศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาค้นคว้า
(2) จัดให้มีแหล่งฝึกปฏิบัติจริง ห้องปฏิบัติการเฉพาะด้านภายในสถาบันก่อนออกฝึกนอกสถาบัน
(3) จัดแหล่งข้อมูลสารสนเทศและบริการที่หลากหลาย
(4) จัดกิจกรรมในการสำรวจและสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับแหลงฝึกภาคปฏิบัติและแหล่งฝึกประสบการณ์วิชาชีพ
(5) จัดขยายพื้นที่การให้บริการเครื่องคอมพิวเตอร์ในสถานที่ต่าง ๆของสถาบัน
(6) จัดสร้างห้องสมุดประจำสาขาให้เพิ่มมากขึ้น
(7) จัดขยายการเปิดให้บริการห้องสมุดจนถึง 18.00 น.หรือมากกว่าตาม ความเหมาะสม
(8) จัดห้องเรียนให้เป็นห้องเรียนแห่งเทคโนโลยี
(9) จัดให้มีห้องปฏิบัติการเฉพาะด้านสำหรับนักศึกษาปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาที่สะดวกและเหมาะสม
4.7 ด้านหลักสูตร
4.7.1 วัตถุประสงค์ 7 : เพื่อปรับปรุงและพัฒนาการบริหารจัดการหลักสูตรให้มีคุณภาพได้มาตรฐานทางวิชาการ
4.7.2 เป้าหมาย
(1) หลักสูตรที่เปิดจัดการศึกษาสอดคล้องกับความต้องการของตลาดวิชาและได้มาตรฐานตามเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
(2) หลักสูตรที่มีวิชาชีพควบคุมได้มาตรฐานตามเกณฑ์วิชาชีพที่เกี่ยวข้อง
(3) ทุกหลักสูตรได้รับการปรับปรุงพัฒนาให้ทันสมัย
(4) คณาจารย์ทุกสาขาวิชามีความรู้ความสามารถในการบริหารหลักสูตร
(5) มีคูมือและเอกสารประกอบหลักสูตรรายวิชาที่เหมาะสมและเพียงพอ
4.7.3 แนวการดำเนินงาน
(1) เปิดสอนในหลักสูตรวิชาที่ขาดแคลนสอดคล้องกับความต้องการของตลาดวิชา
(2) จัดโครงการพัฒนาหลักสูตรให้มีคุณภาพได้มาตรฐาน
(3) เร่งปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตรที่มีใบประกอบวิชาชีพให้ผ่านการประเมินโดยเร็ว
(4) ให้มีโครงการปรับปรุงพัฒนาหลักสูตรให้ทันสมัยภายในทุก 5 ปี
(5) เพิ่มอัตราและศักยภาพอาจารย์ประจำของแต่ละหลักสูตร
(6) โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการให้คณาจารย์มีความรู้ความสามารถในการบริหารหลักสูตร
(7) จัดงบประมาณสนับสนุนการพัฒนาเอกสารหลักสูตร คูมือการใช้และเอกสารประกอบ
(8) จัดกิจกรรมส่งเสริมการศึกษาวิเคราะห์ปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตร
(9) จัดกิจกรรมการเตรียมความพร้อมในการนำหลักสูตรไปใช้ในการจัดการเรียน การสอน
(10) ส่งเสริมและสนับสนุนให้มีเอกสารประกอบการสอนทุกรายวิชา
(11) กำหนดแผนและมาตรการพัฒนาระบบการบริหารจัดการหลักสูตรให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
4.8 ด้านสื่อ นวัตกรรม
4.8.1 วัตถุประสงค์ 8 : เพื่อส่งเสริมคุณภาพการเรียนรู้ด้วยสื่อ นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษาที่ทันสมัย
4.8.2 เป้าหมาย
(1) มีระบบฐานข้อมูลและการให้บริการการเรียนการสอนด้วยสื่อทางเครือข่ายคอมพิวเตอร์ที่ทันสมัยและทั่วถึง
(2) มีการผลิต พัฒนา และการจัดหาสื่อนวัตกรรมและเทคโนโลยีการเรียนการสอน
(3) มีสื่อ เอกสาร ตำรา และงานวิจัยที่เพียงพอ ทันสมัยและสอดคล้องกับความต้องการของคณาจารย์และนักศึกษา
(4) มีระบบ e-learning ที่มีประสิทธิผล
4.8.3 แนวการดำเนินงาน
(1) โครงการพัฒนาระบบฐานข้อมูลและการให้บริการการเรียนการสอนด้วยสื่อทางเครือข่ายคอมพิวเตอร์ที่ทันสมัย
(2) จัดขยายเครือข่ายอินเตอร์ไร้สายบริการทุกชั้น ทุกอาคารเรียนหลัก
(3) โครงการส่งเสริมการผลิต พัฒนา และการจัดหาสื่อนวัตกรรมและเทคโนโลยี การเรียนการสอน
(4) จัดสรรงบประมาณในการเพิ่มปริมาณเอกสาร ตำรา และงานวิจัยให้เพียงพอและทันสมัย
(5) จัดหาสื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของคณาจารย์และนักศึกษา
(6) จัดให้มีระบบ e-learning และมาตรการในการนำไปใช้อย่างมีประสิทธิผล
(7) จัดหาตำราสาขาเฉพาะด้านในระดับบัณฑิตศึกษาให้เพียงพอ
(8) ฝึกอบรมการพัฒนาทักษะการให้บริการของบุคลากรห้องสมุด

ข้อเสนอเหล่านี้ได้จากการวิจัยที่เป็นระบบระเบียบหลากหลายวิธีจากหลากหลายแหล่งข้อมูล โดยเฉพาะผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับการจัดการศึกษาของสถาบันแห่งนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งถ้าผู้บริหารได้นำไปสู่การกำหนดนโยบายและนำไปสู่การปฏิบัติได้จริง จะเป็นประโยชน์ต่อผลผลิตและเป้าหมายสูงสุดของการจัดการศึกษา คือ นักศึกษาที่เป็นบัณฑิตที่มีคุณภาพของสถาบัน ครอบครัว สังคมและประเทศชาติ แต่ข้อเสนอเหล่านี้เมื่อได้รับการตอบสนองหรือแก้ปัญหาหรือสามารถพัฒนาให้สูงกว่าในประเด็นใดแล้วก็อาจจะล้าสมัยหรือไม่มีความจำเป็นที่จะต้องนำไปปฏิบัติ ดังนั้นผู้บริหารที่เป็นผู้นำแห่งการเปลี่ยนแปลง และผู้บริหารมืออาชีพจึงควรมีการทบทวนนโยบายและตั้งเป้าหมายที่สูงขึ้นในทุกๆปีการศึกษา หรือทุกๆสามถึงห้าปี เป็นต้น


เอกสารอ้างอิง

สมภาร ศิโล. 2552. ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาวิชาการในสถาบันอุดมศึกษา: กรณีศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ. ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Hoy, W.K., and Miskel, C.G., 2001. Educational Administration: Theory, Research, and Practice. 6th ed., New York: McGraw-Hill.
Parkay, F.W., and Hall, G.E., 1992. Becoming a Principal: The Challenges of Beginning Leadership. Massachusetts: Allyn & Bacon.